Giriş

Soma eski Yunanca’da “beden” anlamına gelir. Somatoform hastalıklar ise bedensel şikayet ve belirtilerin ön planda olduğu bir grup psikiyatrik hastalığı kapsamaktadır. Bu hastalıkların ortak özelliği yapılan muayene ve tetkiklerle hastanın şikayetlerini açıklayacak bir bedensel hastalık saptanmaması ya da bedensel bir hastalık saptansa dahi bunun hastada mevcut şikayetleri açıklamamasıdır. Aşağıda somatoform bozukluklar özetlenmiştir.

19.yy Fransız hekimlerinden olan Paul Briquet günümüzde somatizasyon bozukluğu olarak bilinen klinik tabloyu tanımlayan ilk kişidir. Bu nedenle bu hastalık önceleri “Briquet Sendromu” olarak adlandırılmıştır. Somatizasyon bozukluğunda yineleyici ve değişken çok sayıda bedensel şikayet vardır. Hastaların çoğu bir psikiyatra başvurmadan önce değişik branşlardan çok sayıda hekime müracaat eder. Bu süre uzun yılları kapsayabilir ve bu başvurularda yapılan muayene ve laboratuar tetkikleri, şikayetleri açıklayacak bir hastalık ortaya koymaz. Şikayetler pek çok sistemi kapsayabilmekle birlikte en çok gastrointestinal sistem (ağrı, gaz, geğirme, öğürme, bulantı-kusma vb), dermatolojik sistem (kaşıntı, yanma, uyuşma, karıncalanma) ve nörolojik sistemde (baş ağrısı, baş dönmesi, kulak çınlaması, denge bozukluğu vb) olur. Her iki cinste birden cinsel işlev bozukluğu ve kadınlarda ay hali düzensizlikleri de oldukça sıktır. Somatizasyon bozukluğuna en sık eşlik eden psikiyatrik bozukluklar, anksiyete ve depresyondur.

Somatizasyon bozukluğunun tanı ölçütleri aşağıda verilmiştir.

Somatizasyon Bozukluğu Tanı Ölçütleri

  • Çok sayıda fiziki yakınma olması. Bu yakınmalar
    • En azından birkaç yıldan beri vardır.
    • Genellikle 30 yaşın altında başlar.
    • Tedavi arayışına neden olur.
    • Sosyal ve mesleki alanda işlev bozukluğuna neden olur.
  • Aşağıdaki tanı ölçütlerinin hepsi de vardır.
    • Dört ağrı semptomu: En az dört ayrı ağrı şikayeti. Bu ağrılar bir vücut bölgesinde ya da herhangi bir işlevle ilgili olabilir. Örnek: baş, sırt, bel, kol,bacak, göğüs, eklem ağrıları, idrar/büyük abdest yaparken veya cinsel ilişki sırasında ya da yürürken, koşarken, merdiven çıkarken vb. bir işlev sırasında ağrı.
    • İki gastrointestinal semptom: Gastrointestinal sistemde ağrı dışında en az iki semptom olması. Örnek: bulantı, kusma, ishal ya da kabızlık.
    • Bir cinsel semptom: Ağrı dışında en az bir cinsel semptom olması. Örnek: cinsel ilgi istek azlığı, ereksiyon ya da ejekülasyon bozukluğu, menstruasyon düzensizliği vb
    • Bir psödonörolojik semptom: Nörolojik sistemde ağrı ile sınırlı olmayan en az bir belirti ya da şikayet olması. Örnek: Çift görme, his kayıpları ya da bozuklukları (yanma, uyuşma, karıncalanma, çekilme hissi vb), beş duyu ile ilgili işlevsel bozukluklar (psikolojik körlük, sağırlık, vb), idrar yapamama, unutkanlık vb.
  • Aşağıdaki iki olgudan en az birinin olması

    • Yeterli muayene ve laboratuar incelemeleri sonucunda yukarıdaki şikayetler bilinen bir tıbbi hastalığa/duruma bağlanamaz.
    • Hastada tıbbi bir hastalık/bozukluk olsa bile, şikayetler ya da bunların sonucunda ortaya çıkan sosyal ya da mesleki işlev bozukluğu, hastadaki öyküye, muayene sonuçlarına ve laboratuar bulgularına göre çok abartılıdır.
  • Hastanın yakınmaları ve varsa belirtileri kasıtlı olarak çıkarılmamıştır. Yani bu tablo simülasyon değildir.