Özgül Fobiler
Fobi genel olarak “belirli bir uyarandan aşırı şekilde korkma ve bu uyaran karşısında kaçınma davranışı gösterme” olarak tanımlanabilir. Fobik uyaran bir nesne, durum, olay ya da işlev olabilir. Özgül fobide fobik uyaran çoğunlukla bir nesne ya da durumdur. Özgül fobiler genellikle çocukluk yaşlarında başlarlar ve toplumda çok yaygındırlar. Aşağıda özgül fobi için tanı ölçütleri verilmiştir.
Özgül (Basit) Fobi Tanı ölçütleri
- Özgül bir nesne ya da durumun varlığına ya da ortaya çıkması olasılığına karşı aşırı, anlamsız ve sürekli bir korku duyma.
- Fobik uyaranla karşılaşma durumunda hemen her zaman, birden başlayan şiddetli bir anksiyete
- Kişi fobik uyarana karşı korkusunun aşırı ve anlamsız olduğunu
- Fobik uyarandan kaçınma ya da zorunlu durumlarda buna ancak şiddetli anksiyete ile katlanma hali söz
- Fobik uyarandan kaçınma davranışı yüzünden ya da fobik uyaranla zorunlu durumlarda yüzleşme sırasında çekilen sıkıntı nedeni ile kişinin olağan günlük işlerini sürdürmesi güçleşir, sosyal ve mesleki işlevselliği
- Fobik uyaran tipi aşağıdakilerden biri olabilir
- Hayvan tipi: Böcek, yılan, fare, kedi, köpek
- Doğal çevre tipi: Fırtına, şimşek, gök gürültüsü, yüksek yerler, açık deniz
- Kan-enjeksiyon-yara tipi: Kan ve yara görmek, tıbbi bir işlem yapılması
- Durumsal tip: Karanlıkta olma, Karanlık ortamda bulunma, toplu taşım aracında bulunma, uçağa binme, köprüden geçme, asansöre binme, sinema, tiyatro vb. kapalı alanlarda bulunma v.b.
Özgül fobilerin tedavisinde ilaçların yararı sınırlıdır. Hastanın da uyum göstermesi koşulu ile davranışcı tedavi tekniklerinden iyi sonuç alınmaktadır.